oost europesevluchtelingenVlak voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog probeerden miljoenen mensen te vluchten uit Duitsland en de door de nazi's bezette landen. Vaak tevergeefs. Zo probeerde de Nederlandse regering tussen 1933 en 1940 de komst van joodse vluchtelingen uit Duitsland zoveel mogelijk tegen te houden. Enerzijds omdat Nederland neutraal wilde blijven, anderzijds omwille van de goede handelsbetrekking met Duitsland.

In de jaren tot 1938 werd de regelgeving steeds verder aangescherpt. De grenspolitie kreeg duidelijker instructies: alleen ‘bemiddelde’ vluchtelingen werden nog toegelaten of vluchtelingen waarvan aantoonbaar was dat hun leven direct gevaar liep.
Vlak na de Tweede Wereldoorlog werd Europa overspoeld door vluchtelingen uit Oost-Europa, die uit angst voor het Russische communistische regime hun land -voor zover dat nog kon- hadden verlaten.

Beide gebeurtenissen waren van grote invloed op het opstellen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM). De tekst van de UVRM is door een commissie van deskundigen geschreven. Voorzitter van de commissie was Eleanor Roosevelt. Zij was de vrouw van wijlen president Franklin D. Roosevelt van Amerika. Andere leden van de commissie waren een jurist uit Frankrijk, een historicus uit China, een voormalige president uit Tsjechië, een diplomaat uit Chili, een rechtsgeleerde uit Panama en andere deskundigen uit Uruguay, Iran, Mexico, India en de Sovjet-Unie.

Op 10 december 1948 is de UVRM door de VN aanvaard. Er stemde niemand tegen. Wel hebben verschillende landen zich onthouden van stemming. Vier moslimlanden stemden blanco (waaronder Saoedi-Arabië) omdat de UVRM in zou gaan tegen de islam (vooral het artikel over de vrijheid van godsdienst was hen een doorn in het oog). De vertegenwoordiger van Pakistan, een van de grootste moslimnaties, vond dat de UVRM juist níet tegen de islam inging.

Ook de Sovjet-Unie stemde blanco, evenals de landen in Oost-Europa die onder Sovjet-Russische invloed stonden. Dit ondanks het feit dat de tekst mede was opgesteld door een deskundige uit de Sovjet-Unie. De Sovjet-Unie vond de rechten in de UVRM te veel gericht op politieke vrijheid voor individuele burgers. De Sovjet-Unie pleitte voor meer aandacht voor sociale, economische en culturele rechten (zoals het recht op voedsel en recht op onderwijs). Die rechten staan wel in de UVRM, maar komen pas ná de politieke rechten.

Ook Zuid-Afrika stemde blanco, vooral vanwege artikel 1 waarin staat dat iedereen gelijk is. In Zuid-Afrika bestond toen de apartheid nog, waarbij discriminatie van zwarten volgens de Zuid-Afrikaanse wetten was toegestaan.

uvrm rooseveltEen belangrijk artikel van de UVRM is artikel 14:

Een ieder heeft het recht om in andere landen asiel te zoeken en bescherming te genieten tegen vervolging.

Artikel 14 is een belangrijk artikel, maar een vluchteling die asiel zoekt kan met de UVRM in handen geen bescherming opeisen. De UVRM is een verklaring, een plechtige belofte zonder rechtskracht.

Om die reden kwamen de VN in 1951 met het Vluchtelingenverdrag. 

Vraag
1) Leg in je eigen woorden uit wat het verschil is tussen een verklaring en een verdrag.

 

Eleanor Roosevelt met de UVRM

vorigestapvolgendestap