unhcr logoDe Verenigde Naties hebben niet alleen een verdrag over vluchtelingen gesloten (het Vluchtelingenverdrag), ze boden de vluchtelingen ook concrete hulp. Daarvoor werd in 1951 de United Nations High Commissioner for Refugees (UNCHR) opgericht (in het Nederlands: Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen).

De eerste Hoge Commissaris die de organisatie leidde was een Nederlander: Gerrit Jan van Heuven Goedhart (1951-1956). Ook de Nederlander Ruud Lubbers is Hoge Commissaris geweest (2001-2005).

De UNHCR kreeg als doel: het beschermen en ondersteunen van vluchtelingen met opvang, terugkeer of vestiging in een ander land “totdat het vluchtelingenprobleem is opgelost”.
In de doelstelling staat ‘in een ander land’, omdat volgens het Vluchtelingenverdrag alleen mensen als vluchteling worden gezien die naar het buitenland zijn gevlucht. Maar van meet af aan houdt de UNHCR zich ook bezig met vluchtelingen die de grens van hun land nog niet hebben overschreden, de zogenaamde ‘ontheemden’.

Volgens het Vluchtelingenverdrag zijn alleen mensen die omwille van vervolging op de vlucht zijn gegaan vluchteling. Maar -aansluitend bij het Afrikaanse Vluchtelingenverdrag- houdt de UNHCR zich ook bezig met vluchtelingen die omwille van oorlogsgeweld zijn gevlucht. En tot slot zet de UNHCR zich ook in voor de slachtoffers van natuurrampen.

unhcr pakjettenDe UNHCR heeft eigen fondsen (gekregen van de lidstaten van de VN), maar bundelt ook de (nood)hulp die de lidstaten van de VN en particuliere organisaties aan vluchtelingen geven.

Vanaf 2001 geeft de UNHCR extra aandacht aan vluchtelingen die terugkeren naar huis, als de oorlog voorbij is of als een kwaadwillende regering verdwenen is. Ze krijgen medische en andere zorg en hulp bij de wederopbouw van hun land. De UNHCR begeleidt hen ook bij het zich weer aanpassen in het vaderland. Dat is belangrijk omdat teruggekeerde vluchtelingen en ontheemden vaak jarenlang zijn weggeweest.

Vier op de vijf vluchtelingen worden geholpen door de UNHCR (in 2013: 42 van de 51 miljoen vluchtelingen), maar niet iedereen wordt bereikt. De UNHCR heeft vooral moeite met ingewikkelde noodsituaties en natuurrampen. Om beter in te kunnen spelen op de ingewikkelde noodsituaties en natuurrampen hebben de VN in 1991 het Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA, in het Nederlands: Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Zaken) opgericht.

OCHA heeft kantoren in zo’n twintig landen, nooit ver van een van de kwetsbare regio’s in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. OCHA en UNHCR werken vaak samen voor de opvang van ontheemden en vluchtelingen.

Pakketten van de UNHCR met tenten, dekzeilen en muskietennetten
in een veld in Dadaab, Kenia, na een rampzalige overstroming


Vraag
3) Geef concrete voorbeelden welke hulp vluchtelingen en ontheemden kunnen gebruiken als ze willen terugkeren naar huis.
vorigestapvolgendestap