migratieroutesAfrikaanse bootvluchtelingen die een nieuwe toekomst willen opbouwen in Europa komen één groot obstakel tegen: de Middellandse Zee. Deze zee is het gevaarlijkste deel van de route die deze vluchtelingen nemen. Ook de Atlantische Ocaan is voor sommige Afrikaanse vluchtelingen een te groot probleem.


Canarische eilanden
Zo’n tien jaar geleden ontdekten mensen-smokkelaars en vluchtelingen de Canarische eilanden als vluchtroute. Deze eilanden vormen een autonome regio van Spanje en zijn daarmee deel van de Europese Unie. De kortste afstand tussen het eiland Fuerteventura en de Marokkaanse kust is 95 kilometer. In 2005 werden de eerste toeristen verrast door uitgeputte bootvluchtelingen die op de stranden aanspoelden.
In 2006 en 2007 steeg het aantal bootvluchtelingen snel. Daarna daalde het aantal vluchtelingen weer even snel, om verschillende redenen.

De vluchtelingen waren weliswaar op de Canarische 
Eilanden aangekomen, maar van daaruit mochten 
ze niet doorreizen naar het vasteland van Spanje. 

De wateren tussen de Canarische Eilanden en de kust 
van Afrika werden veel strenger bewaakt en de boten 
werden al vlak bij de kusten van Afrika teruggestuurd.

Op de Canarische Eilanden ontstond er een grote 
werkeloosheid (van meer dan 25%) en de migranten 
die wel mochten blijven konden geen werk vinden. 
Illegale migranten waren op de relatief kleine eilanden 
makkelijk op te sporen en terug te sturen.

 

Een uitzending van 2006

Ceuta en Melilla
Spanje heeft al meer dan 500 jaar twee enclaves op de Marokkaanse kust: Ceuta en Melilla. De grootste enclave (Ceuta) is 19 km2 groot, de kleinste (Melilla) is 13 km2.

hekken

Ceuta ligt het dichtst bij Spanje (Algeciras): hemelsbreed maar 29 kilometer. Van tijd proberen de vluchtelingen de hoge hekken over te klimmen. Er staan drie grote hekken achter elkaar van zo’n 7 meter hoog. De hekken zijn voorzien van prikkeldraad met vlijmscherpe scheermesjes. De hekken gewoon vastpakken lukt je niet. De hekken worden dag en nacht met camera’s bewaakt. Een waarschuwingssysteem op de hekken geeft de dienst anderhalve minuut de tijd om ter plaatse te komen en een beklimming te verhinderen. Toch proberen elk jaar tienduizenden de hekken te beklimmen, zo’n 10% lukt dat ook. Ze hebben er de snijwonden en botbreuken (het is ook weer 7 meter omlaag!) voor over. 

De Malinees Lassana Sambake lukte het om Spanje te bereiken. Hoe hij het deed? "Zo", zegt Sambake, terwijl hij een soort graafbewegingen maakt met zijn armen en benen. Met spijkers onder zijn schoenen en stokken in de hand lukt het hem grip te krijgen op het hekwerk en erover te klimmen. Degenen die het wel lukt, worden opgevangen in asielzoekerscentra in de twee dorpen. De asielzoekerscentra zijn overvol. Ze hopen naar het vasteland van Spanje te worden overgebracht om vandaar uit over Europa uit te kunnen zwermen. De meesten worden echter uitgezet.

Lampedusa
Lampedusa is een Italiaans eiland dat dichter bij Afrika ligt dan bij de Europese kust. De Europese Unie heeft afspraken met verschillende landen langs de Afrikaanse kust (Marokko, Algerije, Tunesië, Egypte) gemaakt om de kustwateren scherp in de gaten te houden en zoveel mogelijk bootvluchtelingen tegen te houden. Die afspraak had de EU ook met Libië. 

Toch komen nu de meeste bootvluchtelingen via Libië naar Europa en wel om verschillende redenen.
Libië heeft meer dan duizend kilometer kust en is daardoor moeilijk te controleren. Maar veel belangrijker is dat er in Libië een burgeroorlog gaande is. Het land heeft twee elkaar beconcurrerende regeringen en tal van milities. Libië heeft wel wat anders aan haar hoofd dan om de kust te bewaken. Mensensmokkelaars hebben er vrij spel. Het aantal bootvluchtelingen is dan ook sinds het uiteenvallen van de dictatuur in Libië in 2011 flink gestegen.

kaartrondomlampedusa
aankomstoplampedusa

Elk jaar bereiken duizenden vluchtelingen Lampedusa, de meesten komen uit Libië. Onbekend is hoeveel bootvluchtelingen de tocht niet overleefden. Men schat dat in 2014 zo’n 3500 vluchtelingen verdronken zijn. Om te voorkomen dat de vluchtelingen over Europa uitzwermen, moeten ze op het eiland blijven, totdat er over hun toekomst besloten is. Omdat de omstandigheden erbarmelijk zijn spreken Italiaanse mensenrechtenorganisaties over een ‘concentratiekamp’ of over een ‘gevangeniseiland’.



Griekse eilanden
Vanaf medio 2015 hebben de mensensmokkelaars de Griekse eilanden gevonden als startpunt voor de reis naar (Noord-)Europa. Het aantal vluchtelingen steeg zo snel dat Griekenland sindsdien de meeste vluchtelingen ontvangt, meer dan Italië dat jarenlang de meeste vluchtelingen ontving.

Vragen 
2) Hoe lang duurt een tocht van Afrika naar de Canarische Eilanden?
3) Wat maakt de tocht zo gevaarlijk? 
4) Wie zorgt voor de opvang van vluchtelingen op de Canarische Eilanden?
5) Waar worden ze opgevangen en hoe?
6) Volgens de vluchtelingenorganisatie GEAR is de komst van bootvluchtelingen geen probleem. Waarom niet?
7) Bedenk waarom de EU –met het Vluchtelingenverdrag voor ogen- zoveel mogelijk (boot)vluchtelingen van Ceuta, Melilla, Lampedusa en de Griekse eilanden wil weren.

vorigestapvolgendestap