Commerciële vissersboten verstoren het kwetsbare natuurlijke evenwicht in zee. Enorme visfabrieken stomen over de oceanen: aan de ene kant gaat de vis erin en aan de andere kant komen de vissticks er weer uit. Eén procent van de vissersboten vangt ruim de helft van alle vis ter wereld.
Overbevissing is het verschijnsel dat te veel vis in een bepaald gebied gevangen wordt, wat leidt tot het verdwijnen van die vissoort in dat gebied.
Meer dan 70 procent van de populaire vissoorten wordt overbevist of bevindt zich op de rand van overbevissing. Overbevissing is een probleem op de meeste wereldzeeën. Een bekend voorbeeld is het visgebied voor Newfoundland (Canada), de Great Banks. Door jarenlange overbevissing is de kabeljauw zo goed als verdwenen. Commerciële visvangst is daar niet meer mogelijk, omdat de vissoort het niet lukt zichzelf te herstellen. In onze eigen Noordzee staan bijvoorbeeld de kabeljauw, schol en tong onder druk.
De visserij heeft zich de afgelopen decennia enorm ontwikkeld. Netten zijn steeds groter geworden en kunnen aan elkaar gekoppeld worden tot kilometers lengte. Technologische hulpmiddelen, zoals radars en satellieten, kunnen scholen vis steeds makkelijker opsporen.
Hierdoor verandert de voedselketen in zee dramatisch. De grote vissen worden steeds meer weggevangen, de kleine vissoorten blijven over. Ook ander zeeleven sterft door deze vismethodes. Het voedsel voor de vissen verdwijnt en dus de vissen zelf ook. De visserij moet steeds verder weg en dieper de zee in voor haar vangsten. Voor veel lokale vissers met hun kleine bootjes, is dat onmogelijk.
Boomkorvissers ploegen de zeebodem om en vernietigen zo de planten en dieren die er leven. Longline-vissers gebruiken kilometerslange lijnen met haken, waaraan albatrossen en duizenden andere watervogels sterven. Drijfnetten worden ook wel 'gordijnen des doods' genoemd. Vogels, vissen en dolfijnen raken erin verstrikt en sterven.
Haring bij de vleet is er al lang niet meer in de Noordzee. Europese quota voor de haringvangst moeten de stand weer op peil brengen. Voorjaar 2001 gold een tijdelijk visverbod op kabeljauw, schol en tong. Maar de enorme daling in de visstand wordt daarmee niet gestopt. Nederlandse vissers wijken uit naar andere jachtgebieden. Supertrawlers vissen nu voor de kust van West-Afrika.
De zeeën worden niet alleen legaal leeggevist, maar ook illegaal. 'Piratenvissers' varen onder goedkope vlaggen van landen als Panama of Liberia. Ze vissen zelfs in de unieke, kwetsbare oceaan rond Antarctica. Dat kan, omdat Panama en Liberia nooit het verdrag ondertekenden dat de Antarctische wateren beschermt.
Als gevolg van overbevissing raken visvoorraden langs de kusten uitgeput. De vissersvloten richten zich steeds meer op kleinere soorten. Ook wordt er verder uit de kust gevist in de diepzee. Veel vissoorten in de diepzee zijn echter kwetsbaar, omdat ze langzaam groeien, laat geslachtsrijp zijn en weinig jongen per keer krijgen. Verder verplaatsen vissersvloten zich naar andere wateren, bijvoorbeeld voor de kust van ontwikkelingslanden. Visserijverdragen leveren geld op voor deze ontwikkelingslanden. Maar de plaatselijke bevolking kunnen niet concurreren met de grote vissersvloten. Zij moeten genoegen nemen met steeds minder vis. Zo ook in Mauritanië.
Mauritanië
Mauritanië is een arm land in West-Afrika. Het grootste deel van het land bestaat uit woestijn. De bewoners aan de kust gaan met hun kano's de zee op om te vissen om zo hun schamele inkomen wat op te kunnen vijzelen.
Er wordt op veel vissoorten gevist, maar ook op inktvissen. Deze inktvissen worden in Mauritanië als een lekkernij beschouwd.
Tot voor kort vingen de Mauritiaanse vissers voldoende inktvissen om in hun eigen behoefte te voorzien én om te verkopen op lokale markten.
Links: inktvissen die aan een lijn te drogen hangen
Boven: Mauritaniërs die met hun gammele bootjes de zee op gaan
Sinds enige tijd vangen de lokale vissers steeds minder inktvissen.
Schuld daaraan zijn de grote Spaanse visserschepen. In 1996 heeft de Europese Unie een visserijakkoord gesloten met Mauritanië dat de Spanjaarden het recht geeft om in Mauritaanse wateren te vissen.
Inktvis in levende lijve en als lekkernij opgediend
Zij vangen met hun moderne vangtechnieken veel inktvissen weg. In 15 jaar tijd is het aantal inktvissen voor de kust van Mauritanië met 75% gedaald. De inktvispopulatie kan zich niet meer herstellen. De Eruopese Unie sluit -onder druk van de Spaanse regering- de ogen. Ad Corten, visserijonderzoeker uit IJmuiden, heeft in opdracht van de Nederlandse regering onderzoek gedaan naar de inktvispopulatie in Mauritanië. Hij voorspelt dat het binnenkort afgelopen zal zijn met de overbevissing van inktvissen in Mauritanië omdat er simpelweg bijna geen inktvissen meer zullen zijn. Voor de Spanjaarden is dat geen grote ramp. Zij kunnen met hun grote trawlers naar andere plekken varen, naar de buurlanden Senegal en Guinee bijvoorbeeld. Voor de lokale vissers is dat wel een ramp. Zijn hebben slechts kano's waar ze niet al te ver de zee mee op kunnen gaan. Zij zullen een deel van hun inkomsten verliezen.